Roma rakamları bugün de karşımıza çıkar: yüzyıllar (XXI. yüzyıl), padişah ve kral adları (II. Abdülhamit), sınıflar (IX. sınıf), kitap bölümleri, saat kadranları, film yapım yılları ve dövmeler. Roma rakamı çevirme aracı sayıyı Roma rakamına, Roma rakamını sayıya çevirir ve tarihleri gün-ay-yıl olarak Roma rakamıyla yazar. Kurala aykırı bir yazım girerseniz (IIII, IC gibi) doğrusunu söyler.
Kısa cevap: 2026 = MMXXVI · 1923 = MCMXXIII · XIV = 14 · 14.02.2020 = XIV.II.MMXX.
Roma rakamı çevirme aracı nasıl kullanılır?
- Sayıdan Roma rakamına: 1 ile 3.999 arasında bir tam sayı yazın. Sonuçta Roma rakamı, basamak açılımı (MM + XX + VI) ve küçük harfli yazılışı görünür.
- Roma rakamından sayıya: I, V, X, L, C, D ve M harfleriyle yazın; küçük harf de olur. Yazım kurala uygun değilse doğru yazım gösterilir.
- Tarihi Roma rakamıyla: Takvimden tarih seçin. Gün.Ay.Yıl (XIV.II.MMXX), yalnızca ayı Roma rakamlı (14.II.2020) ve yalnızca yıl biçimleri verilir.
Roma rakamları ve değerleri
| Sembol | I | V | X | L | C | D | M |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Değer | 1 | 5 | 10 | 50 | 100 | 500 | 1.000 |
Roma rakamı yazım kuralları
- Toplama: Büyük sembolün sağındaki küçük sembol eklenir: VI = 5 + 1 = 6, LX = 50 + 10 = 60, MC = 1.100.
- Çıkarma: Küçük sembol büyüğün solundaysa çıkarılır. Yalnızca altı çift vardır: IV (4), IX (9), XL (40), XC (90), CD (400), CM (900).
- Tekrar: I, X, C ve M en fazla üç kez yan yana yazılır (III, XXX, CCC, MMM). V, L ve D hiç tekrarlanmaz.
- Basamak basamak yazım: Sayı binler, yüzler, onlar ve birler olarak ayrılır, her basamak ayrı çevrilip yan yana yazılır.
Örnek: 1923 nasıl yazılır?
| Basamak | Değer | Roma |
|---|---|---|
| Binler | 1000 | M |
| Yüzler | 900 | CM |
| Onlar | 20 | XX |
| Birler | 3 | III |
| Toplam | 1923 | MCMXXIII |
Örnek: MCDLIII kaç?
M (1000) + CD (400) + L (50) + III (3) = 1453.
Örnek: 49 ve 99
49 “50 − 1” gibi IL yazılmaz; basamaklara ayrılır: 40 = XL, 9 = IX → XLIX. 99 da XCIX olarak yazılır (IC değil).
Sık kullanılan sayılar
| Sayı | Roma | Sayı | Roma |
|---|---|---|---|
| 1 | I | 40 | XL |
| 4 | IV | 50 | L |
| 5 | V | 90 | XC |
| 9 | IX | 100 | C |
| 10 | X | 400 | CD |
| 12 | XII | 500 | D |
| 14 | XIV | 900 | CM |
| 19 | XIX | 1000 | M |
| 20 | XX | 2000 | MM |
| 21 | XXI | 2026 | MMXXVI |
1’den 100’e tüm sayılar ve önemli yıllar araç sayfasının altındaki tablolarda.
Türkçede Roma rakamları nerede kullanılır?
TDK yazım kurallarına göre Roma rakamları şu yerlerde kullanılır:
- Yüzyıllar: XIX. yüzyıl, XXI. yüzyıl
- Hükümdar adları: II. Mehmet, III. Selim, II. Abdülhamit
- Sınıflar ve dönemler: IX. sınıf, XXVIII. Dönem Milletvekili
- Kitap, cilt ve bölüm numaraları: III. cilt, IV. bölüm
- Tarihlerde ay: 14.II.2020 (resmî yazışmada ay Roma rakamıyla da yazılabilir)
- Kongre, olimpiyat ve festival sırası: XXXIII. Olimpiyat Oyunları
Roma rakamından sonra sıra bildiren nokta konur (XXI. yüzyıl). Sayıların yazıyla nasıl yazıldığını görmek için sayıyı yazıya çevirme aracını kullanabilirsiniz.
Doğum tarihi ve dövme için Roma rakamı
Dövmelerde ve yüzüklerde tarih çoğunlukla gün.ay.yıl olarak, her parça ayrı ayrı Roma rakamına çevrilerek yazılır:
- 14 Şubat 2020 → XIV.II.MMXX
- 29 Ekim 1923 → XXIX.X.MCMXXIII
- 1 Ocak 2000 → I.I.MM
Dövme yaptırmadan önce yazımı mutlaka araçla ve tablodan kontrol edin; sonradan düzeltmesi zordur. Ayraç olarak nokta, orta nokta (·) ya da boşluk kullanılabilir. Bir tarihin üzerinden kaç gün geçtiğini öğrenmek için tarih hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Dört kez tekrarlamak: IIII (4), XXXX (40), CCCC (400) yanlıştır; doğrusu IV, XL, CD.
- Kuralsız çıkarma: IL (49), IC (99), VX (5), XM (990) yanlıştır; XLIX, XCIX, V, CMXC yazılır.
- V, L, D’yi tekrarlamak: VV (10) değil X, LL (100) değil C yazılır.
- Noktayı unutmak: “XXI yüzyıl” değil, “XXI. yüzyıl” yazılır.
- Büyük-küçük harf karışımı: Türkçede Roma rakamları büyük harfle yazılır (xiv değil XIV). Metindeki harfleri düzeltmek için büyük küçük harf çevirme aracı işinize yarar.
Sık sorulan sorular
2026 Roma rakamıyla nasıl yazılır?
2026 = MMXXVI. Basamaklara ayırarak yazılır: 2000 = MM, 20 = XX, 6 = VI. 2025 = MMXXV, 2027 = MMXXVII ve 2030 = MMXXX.
Roma rakamları 1’den 10’a nasıl yazılır?
1 = I, 2 = II, 3 = III, 4 = IV, 5 = V, 6 = VI, 7 = VII, 8 = VIII, 9 = IX, 10 = X. 4 ve 9’da küçük sembol büyüğün soluna yazılıp çıkarılır: IV = 5 − 1, IX = 10 − 1.
XIV kaç?
XIV = 14’tür: X (10) + IV (4). Benzer örnekler: XIX = 19, XXIV = 24, XL = 40, XC = 90, CD = 400, CM = 900.
Roma rakamlarında 0 var mı?
Hayır. Roma rakamlarında sıfır, eksi sayı ve kesir yoktur. En küçük sayı I (1), standart yazımla en büyük sayı 3.999 (MMMCMXCIX). Daha büyük sayılar sembolün üstüne çizgi çekilerek yazılır: V̅ = 5.000, X̅ = 10.000.
4 neden IIII değil de IV yazılır?
Kurala göre bir sembol en fazla üç kez yan yana yazılır; 4, 5’ten 1 eksik olarak IV yazılır. Ancak saat kadranlarında geleneksel olarak IIII kullanılır. Bu bir süsleme tercihidir, yazım kuralı değildir.
Tarih Roma rakamıyla nasıl yazılır?
Gün, ay ve yıl ayrı ayrı çevrilip noktayla ayrılır: 14 Şubat 2020 = XIV.II.MMXX. Türkiye’de resmî yazışmalarda yalnızca ayın Roma rakamıyla yazılması da yaygındır: 14.II.2020.
49 Roma rakamıyla IL mi yazılır?
Hayır, doğru yazım XLIX: 40 = XL, 9 = IX. Çıkarma yalnızca I’nın V ve X’ten, X’in L ve C’den, C’nin D ve M’den önce gelmesiyle yapılır. IL, IC, VX, XM gibi yazımlar kurala aykırıdır; 99 = XCIX, 999 = CMXCIX olur.
Son güncelleme: