Tapu kaydında “1316 doğumlu”, eski bir mektupta “29 Teşrinievvel 1339”, bir mezar taşında “1340 Hicri” yazabilir. Bunlar Osmanlı döneminde ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında kullanılan Hicri ve Rumi takvimlerin tarihleridir. Hicri, Rumi ve Miladi tarih çevirme aracı bu üç takvim arasında gün, ay ve yılı ile tam çeviri yapar. Sayfa açıldığında bugünün Hicri ve Rumi tarihini de gösterir.
Kısa cevap: 29 Ekim 1923 = 29 Teşrinievvel 1339 (Rumi) = 18 Rebiülevvel 1342 (Hicri) · 20 Mart 2026 = 1 Şevval 1447 (Ramazan Bayramı).
Tarih çevirme aracı nasıl kullanılır?
- Miladi → Hicri / Rumi: Takvimden tarihi seçin (bugün hazır gelir). Sonuçta Hicri tarih, Rumi tarih ve haftanın günü görünür.
- Hicri → Miladi: Hicri gün, ay ve yılı girin (ör. 1 Muharrem 1446). Sonuçta Miladi ve Rumi karşılığı görünür.
- Rumi → Miladi: Rumi gün, ay ve yılı girin (ör. 23 Nisan 1336). Rumi aylar listesinde günümüzdeki karşılıkları parantez içinde yazar.
- Sayfanın altında Hicri 1447–1448 ay başları, Hicri yılbaşı tarihleri ve Rumi yıl – Miladi yıl tabloları var.
Hicri, Rumi ve Miladi takvim farkı
| Takvim | Başlangıç | Yıl uzunluğu | Türkiye’de kullanımı |
|---|---|---|---|
| Miladi (Gregoryen) | Hz. İsa’nın doğumu (kabul) | 365/366 gün, Güneş yılı | 1 Ocak 1926’dan beri resmî takvim |
| Hicri | Hicret, 16 Temmuz 622 | 354/355 gün, Ay yılı | Osmanlı’da resmî; bugün dini günlerde |
| Rumi (Mali) | 1 Mart 1256 = 13 Mart 1840 | 365/366 gün, Güneş yılı | 1840–1926 resmî ve mali işlerde |
Hicri takvim Ay’ın evrelerine dayanır; aylar 29 ya da 30 gündür ve yıl yaklaşık 354 gündür. Bu yüzden Hicri aylar mevsimlere göre kayar: Ramazan her yıl yaklaşık 11 gün erken gelir ve 33 yılda bir bütün mevsimleri dolaşır.
Rumi takvim, Osmanlı Devleti’nin vergi ve maaş işlerinde Güneş yılına göre hesap yapabilmek için 1840’ta kabul ettiği takvimdir. Gün ve aylar Jülyen takvimine göredir, yıl ise Hicret’ten sayılır. Bu yüzden Rumi yıl Miladi yıldan 584 küçüktür. Yılbaşı 1 Mart’tır.
Formüller ve önemli dönüm noktaları
| Çeviri | Kural |
|---|---|
| Rumi → Miladi (Mart–Aralık, 1917 öncesi) | yıl + 584; gün + 12 (1800’ler) ya da + 13 (1900–1917) |
| Rumi → Miladi (Ocak–Şubat, 1917 öncesi) | yıl + 585; gün + 12 / + 13 |
| Rumi → Miladi (1918 ve sonrası) | yalnızca yıl + 584 (gün ve ay aynı) |
| Hicri yıl → Miladi yıl (yaklaşık) | Hicri yıl − Hicri yıl ÷ 33 + 622 |
| Miladi yıl → Hicri yıl (yaklaşık) | (Miladi yıl − 622) × 33 ÷ 32 |
1917 düzeltmesi: 125 sayılı Kanunla Rumi takvim Miladi takvime uyduruldu. 15 Şubat 1332’yi 1 Mart 1333 izledi (13 gün atlandı). 1333 yılı on ay sürdü; 1 Kânunusani 1334 = 1 Ocak 1918 oldu. Bundan sonra Rumi tarihle Miladi tarihin günü ve ayı aynıdır, yalnızca yıl 584 eksiktir. 1 Ocak 1926’da Rumi ve Hicri takvimin resmî kullanımı bitti.
Örneklerle tarih çevirme
Örnek 1: Cumhuriyet’in ilanı
29 Ekim 1923 → Rumi: 1923 − 584 = 29 Teşrinievvel 1339 (1918’den sonra gün ve ay aynı; Teşrinievvel = Ekim). Hicri: 18 Rebiülevvel 1342, Pazartesi.
Örnek 2: TBMM’nin açılışı
23 Nisan 1920 → 23 Nisan 1336 Rumi, 4 Şaban 1338 Hicri, Cuma. Tarihî belgelerde ve TBMM kayıtlarında “23 Nisan 1336” olarak geçer.
Örnek 3: Eski tapu kaydı, Rumi 1 Kânunusani 1300
Kânunusani (Ocak) olduğu için yıl 1300 + 585 = 1885. Rumi takvim o tarihte Jülyen takvimine göre olduğundan güne 12 gün eklenir: 13 Ocak 1885.
Örnek 4: Hicri yılbaşı 1446
1 Muharrem 1446 = 7 Temmuz 2024, Pazar. 1447 yılı 26 Haziran 2025’te, 1448 yılı 16 Haziran 2026’da başladı.
Örnek 5: 2026 Ramazan Bayramı
20 Mart 2026 → 1 Şevval 1447. Diyanet’in ilan ettiği Ramazan Bayramı’nın ilk günüyle aynıdır.
Sonuçları yorumlarken
- Hicri günde ±1 fark: Ayın başlangıcı geçmişte hilalin gözle görülmesine bağlıydı. Bu yüzden eski belgelerde Hicri gün, hesapla bulunandan bir gün farklı olabilir. Belgede haftanın günü yazıyorsa (ör. “Cuma”) sonuçtaki günle karşılaştırarak doğrulayın.
- Rumi yıl Mart’ta başlar: 1917’den önceki bir Rumi tarihte ay Ocak ya da Şubat ise Miladi yıl bir fazla çıkar. Yalnızca yılı bilinen bir Rumi doğum tarihi iki Miladi yıla denk gelebilir.
- 1582 öncesi tarihler: Tarih kitaplarında 1582’den önceki olaylar Jülyen takvimine göre verilir (ör. İstanbul’un fethi 29 Mayıs 1453). Bu araç Miladi tarihi Gregoryen takvime göre hesaplar. Çok eski tarihlerde 10 güne kadar fark olabilir.
- Çevirdiğiniz doğum tarihiyle yaşı bulmak için yaş hesaplama, iki tarih arasındaki gün sayısı için tarih hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Rumi yıla her zaman 584 eklemek: 1917’den önce Ocak–Şubat aylarında 585 eklenir ve gün 12–13 kaydırılır.
- Hicri yıla 622 eklemek: Hicri yıl kısa olduğu için fark sabit değildir. 1447 + 622 = 2069 değil, 2025–2026’dır.
- Teşrin ve Kânun aylarını karıştırmak: Teşrinievvel Ekim, Teşrinisani Kasım; Kânunuevvel Aralık, Kânunusani Ocak’tır.
- Rumi ile Hicri tarihi karıştırmak: Aynı yıl için Hicri yıl Rumi yıldan büyüktür (1923 = Rumi 1339 = Hicri 1341–1342). Belgedeki ay adı ipucu verir: Muharrem, Recep, Şaban Hicri; Teşrin, Kânun, Mart Rumi aylarıdır.
Eski belgelerdeki yılları Roma rakamıyla ya da yazıyla görmek isterseniz Roma rakamı çevirme aracına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bugün Hicri takvime göre kaçı?
Araç sayfası açıldığında bugünün tarihi otomatik çevrilir ve Hicri ile Rumi karşılığı sonuç kartında görünür. Örneğin 1 Ekim 2026, Hicri 20 Rebiülahir 1448, Rumi 1 Teşrinievvel 1442’dir.
Hicri yıl Miladi yıla nasıl çevrilir?
Yaklaşık formül: Miladi yıl ≈ Hicri yıl − Hicri yıl ÷ 33 + 622. Örneğin 1447 − 1447 ÷ 33 + 622 ≈ 2025. Hicri yıl 354–355 gün sürdüğü için her Hicri yıl iki Miladi yıla yayılır: 1447 yılı 26 Haziran 2025’te başlamış, 15 Haziran 2026’da bitmiştir. Gün düzeyinde kesin karşılık için aracı kullanın.
Rumi tarih Miladiye nasıl çevrilir?
Mart–Aralık aylarında Rumi yıla 584, Ocak–Şubat aylarında (1917’den önce) 585 eklenir. Ayrıca 1917’ye kadar Rumi takvim Jülyen takvimine göre olduğu için güne 12 (1900’den sonra 13) gün eklenir. Örneğin 1 Kânunusani 1300 = 13 Ocak 1885. 1918’den sonra yalnızca yıla 584 eklenir: 29 Teşrinievvel 1339 = 29 Ekim 1923.
Rumi aylar hangi aylara denk gelir?
Rumi yıl Mart’ta başlar. Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aynı adla kullanılır. Teşrinievvel = Ekim, Teşrinisani = Kasım, Kânunuevvel = Aralık, Kânunusani = Ocak, Şubat = Şubat.
Hicri aylar nelerdir?
Muharrem, Safer, Rebiülevvel, Rebiülahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelahir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhicce. Aylar 29 ya da 30 gündür; Hicri yıl Miladi yıldan yaklaşık 11 gün kısadır. Bu yüzden Ramazan ve bayramlar her yıl yaklaşık 11 gün öne gelir.
Hicri tarih neden bazı sitelerde bir gün farklı çıkıyor?
Hicri ay, yeni hilalin görülmesi ya da hesaplanmasıyla başlar; ülkeler ve kurumlar farklı yöntemler kullanır. Bu araç 1979’dan (Hicri 1400) sonraki tarihlerde Diyanet’in ilan ettiği bayram ve Hicri yılbaşı tarihleriyle uyumlu Ümmü’l-Kura takvimini, daha eski tarihlerde Osmanlı resmî kayıtlarıyla uyumlu aritmetik takvimi kullanır. Eski belgelerde ±1 gün fark normaldir.
Tapu ve nüfus kaydındaki Rumi doğum tarihini nasıl çeviririm?
Rumi Takvim → Miladi sekmesinde gün, ay ve yılı girin. Kayıtta yalnızca yıl yazıyorsa (ör. Rumi 1316), o yıl Mart 1900 – Şubat 1901 arasını kapsar. Ay bilinmiyorsa Miladi yıl 1900 ya da 1901 olabilir. Doğum tarihine göre yaşı bulmak için çevirdiğiniz tarihi yaş hesaplama aracına girin.
Son güncelleme: