Bebeğin kan grubu, anne ve babadan gelen genlerle belirlenir. Bu araç, anne ve babanın kan grubunu ve Rh faktörünü seçtiğinizde bebeğin hangi kan gruplarından olabileceğini, bu grupların olasılığını yüzde olarak, hangi grupların kesinlikle olamayacağını ve anne–bebek arasında Rh uyuşmazlığı riski olup olmadığını gösterir. Sonuçların altındaki tabloda A Rh+’dan 0 Rh−’ye kadar sekiz kan grubunun her birinin olasılığını ayrı ayrı görürsünüz.
Bebeğin kan grubu hesaplama aracı nasıl kullanılır?
- Annenin kan grubunu seçin (A, B, AB ya da 0).
- Annenin Rh faktörünü seçin. Kan grubu kartınızda “A Rh(+)” gibi yazar. Bilmiyorsanız “Bilmiyorum”u seçin; bu durumda yalnızca ABO grubu hesaplanır.
- Babanın kan grubunu ve Rh faktörünü seçin.
- Hesapla’ya basın. En olası kan grubu üstte, her grubun olasılığı altta listelenir.
Kan grubu kalıtımı nasıl çalışır?
Herkesin ABO kan grubu için iki geni vardır; biri anneden, biri babadan gelir. Bu genler A, B ya da 0 olabilir:
| Genler | Kan grubu |
|---|---|
| AA veya A0 | A |
| BB veya B0 | B |
| AB | AB |
| 00 | 0 |
A ve B genleri 0 genine baskındır; yani A0 genine sahip biri A grubudur ama çocuğuna 0 genini de aktarabilir. Bu yüzden iki A grubu ebeveynin 0 grubu çocuğu olabilir. Rh faktörü de aynı mantıkla çalışır: Rh pozitif geni (D) negatif gene (d) baskındır. İki Rh pozitif ebeveynin çocuğu, ikisi de d genini taşıyorsa Rh negatif olabilir.
Yüzdeler nasıl hesaplanıyor?
Kan grubu testi yalnızca görünen grubu söyler; A grubu birinin AA mı yoksa A0 mı olduğunu göstermez. Araç bu belirsizliği, Türkiye’deki kan grubu sıklıklarından yola çıkarak çözer: Türk Kızılay’ın 9,6 milyon bağışçı verisine göre ülkemizde 0 geni çok yaygındır, bu yüzden A grubu bir kişinin yaklaşık %80 olasılıkla A0 taşıdığı hesaplanır. Rh için de yaklaşık %14’lük Rh negatif sıklığı kullanılır.
“Olamaz” sonuçları ise olasılık değil, kesin kuraldır: 0 grubu bir ebeveynin AB grubu çocuğu olamaz, AB grubu bir ebeveynin 0 grubu çocuğu olamaz.
Örnek: Anne A Rh−, baba B Rh+
- ABO: bebek AB (%32,9), A (%27,0), B (%22,0) ya da 0 (%18,0) olabilir; dört grup da mümkündür.
- Rh: bebek %72,7 olasılıkla Rh+, %27,3 olasılıkla Rh− olur.
- En olası tek grup: AB Rh+ (%24,0).
- Anne Rh negatif, baba Rh pozitif olduğu için Rh uyuşmazlığı olasılığı vardır.
Örnek: Anne A Rh+, baba 0 Rh+
- Bebek A (%60) ya da 0 (%40) olabilir; B ve AB olamaz.
- Rh negatif olma olasılığı yaklaşık %7,4.
- En olası grup: A Rh+ (%55,5).
Anne ve babanın kan grubuna göre çocuğun kan grubu tablosu
Aşağıdaki tablo tüm ebeveyn eşleşmeleri için bebeğin olası ABO gruplarını (Türkiye sıklıklarıyla yaklaşık yüzdeler) ve olamayacak grupları gösterir. Annenin ve babanın yeri değişse de sonuç aynıdır.
| Anne × Baba | Çocuğun olası kan grubu | Olamaz |
|---|---|---|
| A × A | A (%84), 0 (%16) | B, AB |
| A × B | A (%27), B (%22), AB (%33), 0 (%18) | — |
| A × AB | A (%50), B (%20), AB (%30) | 0 |
| A × 0 | A (%60), 0 (%40) | B, AB |
| B × B | B (%80), 0 (%20) | A, AB |
| B × AB | A (%23), B (%50), AB (%27) | 0 |
| B × 0 | B (%55), 0 (%45) | A, AB |
| AB × AB | A (%25), B (%25), AB (%50) | 0 |
| AB × 0 | A (%50), B (%50) | AB, 0 |
| 0 × 0 | 0 (%100) | A, B, AB |
Rh için kısa kural: iki Rh negatif ebeveynin çocuğu her zaman Rh negatiftir. En az bir ebeveyn Rh pozitifse çocuk Rh pozitif ya da negatif olabilir.
Rh uyuşmazlığı nedir?
Anne Rh negatif, bebek Rh pozitif olduğunda, doğum ya da kanama sırasında bebeğin kanı anneninkiyle karşılaşırsa annenin bağışıklık sistemi Rh pozitif kana karşı antikor üretebilir. İlk gebelik genellikle etkilenmez; ancak sonraki bir Rh pozitif bebekte bu antikorlar kansızlığa ve yenidoğan sarılığına yol açabilir.
Bu risk bugün büyük ölçüde önlenebilir: Rh negatif anneye gebeliğin yaklaşık 28. haftasında, doğumdan sonraki 72 saat içinde (bebek Rh pozitifse) ve düşük, kürtaj, kanama gibi durumlarda anti-D immünoglobulin iğnesi yapılır. Gebeyseniz ve Rh negatifseniz bunu mutlaka doktorunuzla konuşun. Gebelik haftanızı ve 28. haftanın hangi tarihe denk geldiğini gebelik hesaplama aracıyla bulabilirsiniz.
Baba Rh negatifse ya da anne Rh pozitifse Rh uyuşmazlığı oluşmaz.
Kan grubu uyumu: kim kime kan verebilir?
Kan nakli için kan grubu uyumu, kalıtımdan farklı bir konudur ama sık karıştırılır. Eritrosit (kırmızı kan hücresi) nakli için genel uyum tablosu:
| Kan grubu | Kan verebileceği gruplar | Kan alabileceği gruplar |
|---|---|---|
| 0 Rh− | Tüm gruplar (genel verici) | 0 Rh− |
| 0 Rh+ | 0 Rh+, A Rh+, B Rh+, AB Rh+ | 0 Rh+, 0 Rh− |
| A Rh− | A Rh−, A Rh+, AB Rh−, AB Rh+ | A Rh−, 0 Rh− |
| A Rh+ | A Rh+, AB Rh+ | A Rh+, A Rh−, 0 Rh+, 0 Rh− |
| B Rh− | B Rh−, B Rh+, AB Rh−, AB Rh+ | B Rh−, 0 Rh− |
| B Rh+ | B Rh+, AB Rh+ | B Rh+, B Rh−, 0 Rh+, 0 Rh− |
| AB Rh− | AB Rh−, AB Rh+ | AB Rh−, A Rh−, B Rh−, 0 Rh− |
| AB Rh+ | AB Rh+ | Tüm gruplar (genel alıcı) |
Hastanede kan nakli öncesinde her zaman çapraz karşılaştırma testi yapılır; tablo yalnızca genel bilgi içindir.
Sık yapılan hatalar ve yanlış bilinenler
- “Bebeğin kan grubu annenin ya da babanınkiyle aynı olur.” Olmayabilir. A grubu anne ile B grubu babanın bebeği 0 ya da AB olabilir.
- “İki Rh+ ebeveynin çocuğu Rh− olamaz.” Olabilir; iki ebeveyn de gizli Rh− geni taşıyorsa olasılık yaklaşık %25’tir.
- “Kan grubu farklıysa bebek başkasının.” Kan grubu babalığı kanıtlamaz; yalnızca bazı eşleşmeleri dışlar ve ondan da emin olmak için test tekrarı gerekir.
- “Kan grubu uyumsuz çiftlerin çocuğu olmaz.” ABO grubu farkı gebeliğe engel değildir. Önemli olan Rh negatif annenin gebelikte takip edilmesidir.
- Yenidoğanın kan grubunu tahminle kesin saymak. Hesap yalnızca olasılık verir; bebeğin kan grubu doğumdan sonra yapılan kan testiyle kesinleşir.
Bebeğinizin göz renginin ne olabileceğini bebek göz rengi hesaplama aracıyla aynı mantıkla görebilirsiniz. Doğumdan sonra boy, kilo ve baş çevresinin yaşıtlarına göre durumunu bebek persentil hesaplama aracıyla izleyebilirsiniz.
Sağlık uyarısı: Bu araç genel bilgi verir, tıbbi test yerine geçmez. Kan grubu yalnızca laboratuvar testiyle kesinleşir. Gebelikte Rh uyuşmazlığı ve anti-D uygulaması için kadın doğum uzmanınıza danışın.
Sık sorulan sorular
Bebeğin kan grubu nasıl belirlenir?
Bebek anneden bir, babadan bir kan grubu geni alır. A ve B genleri 0 genine baskındır, A ile B birlikte olursa AB grubu oluşur. Örneğin A grubu bir anne ile 0 grubu bir babanın çocuğu A ya da 0 olabilir; B ya da AB olamaz.
Anne A baba B ise çocuk hangi kan grubu olur?
Dört grubun hepsi mümkündür: A, B, AB ve 0. Türkiye’deki kan grubu sıklıklarına göre en olası grup yaklaşık %33 ile AB’dir; A yaklaşık %27, B %22, 0 %18 olasılıktadır.
Anne ve baba 0 grubu ise çocuk başka grup olabilir mi?
Hayır. İki 0 grubu ebeveynin tüm çocukları 0 grubu olur. AB grubu bir ebeveynin çocuğu da hiçbir zaman 0 olamaz. Bu kuralların dışında bir sonuç görülürse test tekrarlanmalıdır; nadir genetik durumlar (ör. Bombay fenotipi) çok seyrek istisnalardır.
Rh uyuşmazlığı nedir, ne zaman olur?
Anne Rh negatif, bebek Rh pozitif olduğunda annenin bağışıklık sistemi bebeğin kanına karşı antikor üretebilir. Bu ilk gebelikte genellikle sorun yaratmaz ama sonraki gebeliklerde bebekte kansızlık ve sarılığa yol açabilir. Gebelikte ve doğumdan sonra yapılan anti-D iğnesi bunu büyük ölçüde önler.
Kan grubuyla babalık tespit edilebilir mi?
Hayır, kan grubu yalnızca bazı olasılıkları dışlayabilir. Örneğin AB grubu bir çocuğun babası 0 grubu olamaz; ama aynı kan grubuna sahip milyonlarca kişi olduğu için kan grubu babalığı kanıtlamaz. Babalık için DNA testi gerekir.
Türkiye’de en yaygın kan grubu hangisi?
Türk Kızılay’ın yaklaşık 9,6 milyon bağışçıyı kapsayan verisine göre en yaygın grup A’dır (%42,1); onu 0 (%34), B (%16,4) ve AB (%7,5) izler. En sık görülen tek grup A Rh+, en nadir grup AB Rh−’dir.
Son güncelleme: